قرآن‌پژوهی روایی

قرآن‌پژوهی روایی

بررسی مستندات قرآنی - روایی در تطبیق اصول بنیادین سبک زندگی اسلامی و غربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی،دانشکده ادبیات و زبان های خارجی،دانشگاه کاشان،کاشان، ایران.
2 کارشناس ارشد الهیات،دانشکده ادبیات و زبان های خارجی،دانشگاه کاشان،کاشان، ایران.
چکیده
سبک زندگی مجموعه ای از رفتارهای درونی و بیرونی است که افراد آن را بر اساس خلقیات و تمایلات خویش انتخاب می‌‌کنند و آن را در زندگی روزانه خود به نمایش می‌‌گذارند. بنابراین سبک زندگی تنها به دارایی‌های مادی یک فرد محدود نمی‌شود؛ بلکه چگونگی نمایش آن‌ها توسط اوست. به طور کلی، رفتارهای عادی و روزمره‌ای که شخص در قالب عادات و تصمیمات کوچک و بزرگ به طور روزانه اتخاذ می‌‌کند را سبک زندگی می‌نامند و مهم‌ترین ویژگی آن نیز شکل‌گیری حول محور خلقیات، تمایلات، ذوق و سلیقه افراد است. این نوشتار با تحلیل چیستی و ماهیت «سبک زندگی»، مؤلفه‌ها و ویژگی‌های سبک زندگی را بیان نموده سپس با ذکر برخی مستندات قرآنی - روایی به تبیین و بازشناسی سبک زندگی اسلامی که نمونه‌ای از سبک زندگی خدامحور است و قیاس آن با سبک زندگی غربی به عنوان نوعی از سبک زندگی انسان محور با شیوه گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و به روش توصیفی - تحلیلی پرداخته است. یافته‌ها حاکی از آن است که براساس ادله قرآنی - روایی موجود، سبک زندگی اسلامی نه تنها براساس اصول فردی شکل می‌‌گیرد، بلکه به خانواده و جامعه نیز توجه ویژه دارد. از سوی دیگر عدم رواج نهادینه‌سازی سبک زندگی اسلامی سبب گرایش به سبک زندگی غربی و مؤلفه‌های انسان محور آن می‌شود که در این خصوص تأثیر و کارایی رسانه‌ها قابل چشم پوشی نیست. لذا هدف این پژوهش بررسی فضای مفهومی سبک زندگی و ارائه مفهوم‌سازی دقیق از سبک زندگی اسلامی و مقایسه آن با سبک زندگی غربی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Analysis of Qur’anic and Hadith-Based Evidence in Comparing the Foundational Principles of Islamic and Western Lifestyles

نویسندگان English

Amir Hossein Rasoul Nia 1
Mahboubeh Derakhshandeh Far 2
1 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature Faculty of Literature and Foreign Languages, Kashan University, Kashan, Iran.
2 Master of Theology, Faculty of Literature and Foreign Languages, Kashan University, Kashan, Iran.
چکیده English

Lifestyle refers to a set of internal and external behaviors that individuals adopt based on their dispositions and preferences, expressing them in their daily lives. Thus, lifestyle is not limited to one’s material possessions, but rather includes the manner in which those possessions are presented and utilized. In general, the routine behaviors and daily decisions - both minor and significant - shaped by a person’s temperament, desires, and tastes constitute their lifestyle. This paper first explores the definition and nature of “lifestyle,” then outlines the components and characteristics of lifestyle choices. Using a descriptive-analytical method and a library-based approach to data collection, it presents Qur’anic and hadith-based evidence to conceptualize and distinguish the Islamic lifestyle - as a theocentric model - from the Western lifestyle, which is anthropocentric in nature. The findings indicate that, according to Islamic sources, the Islamic lifestyle not only emphasizes individual principles but also places strong emphasis on family and societal well-being. Conversely, the lack of institutionalization of Islamic lifestyle norms has led to the increased prevalence of Western, human-centered models - an outcome significantly influenced by modern media. Therefore, this study aims to clarify the conceptual framework of lifestyle, construct a precise understanding of the Islamic lifestyle, and compare it with its Western counterpart.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Lifestyle
Western Lifestyle
Anthropocentrism
Theo centrism
Media
  1.                قرآن کریم.

                   نهج البلاغه.

    1. ابن ابی‌الحدید، عبدالحمیدهبة الله (1404ق). شرح نهج البلاغه، تحقیق: محمدابوالفضل ابراهیم، قم: مکتبة آیت الله مرعشی نجفی.
    2. ابن‌شهرآشوب، محمد بن علی (1379ق).مناقب آل ابی طالب. قم: علامه.
    3. ابن صباغ مالکی (1422ق). فصول المهمة فی معرفة الائمة، تحقیق: سامی الغریری، قم: دارالحدیث.
    4. اربلی، علی بن عیسی (1381ق). کشف الغمة فی معرفة الائمة؛ تحقیق: سیدهاشم رسولی محلاتی، تبریز: بنی هاشمی.
    5. آلن، دوباتن (۱۳۹۴). تسلی‌های فلسفه(ترجمه علی اکبر فرهنگی).تهران:نشر نی.
    6. الکسی‌دو، توکویل (۱۳۹۰). دموکراسی در آمریکا، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران:انتشارات علمی و فرهنگی.
    7. امام رضا، علی بن موسی (1406ق). الفقه منسوب به امام رضا(علیه‌السلام)، تحقیق: موسسة آل‌البیت، مشهد: موسسة آل‌البیت.
    8. امام صادق، جعفر بن محمد (1400ق). مصباح الشریعة، بیروت: اعلمی.
    9. امامی، محمد و دیانی، محمدشمس‌الدین (1394). برنامه ریزی اقتصادی در سبک زندگی اسلامی، همایش خانواده و سبک زندگی در فرهنگ رضوی، مشهد.
    10. تیمورخانی، حجت الله و زینالپور، سولماز (1394). آسیب شناسی ماهواره در سبک زندگی اسلامی و رضوی، همایش خانواده و سبک زندگی در فرهنگ رضوی، مشهد.
    11. جباری، محمدرضا (1394). سبک زندگی و سیره اخلاقی امام جواد (علیه‌السلام)، دو فصلنامه علمی-ترویجی سخن تاریخ، 9(22) ، 39-80.
    12. جباری، محمدرضا (بی‌تا). سبک زندگی و سیره اخلاقی امام هادی (علیه‌السلام). همایش سیره امام هادی (علیه‌السلام).
    13. حرانی، حسن بن علی بن شعبة (1404ق). تحف العقول، تحقیق: علی اکبر غفاری، قم: دفتر انتشارات جامعه مدرسین.
    14. حرعاملی، محمد بن حسن (بی‌تا). وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة، تحقیق: عبدالرحیم ربانی شیرازی، بیروت: داراحیاءالتراث العربی.
    15. حلوانی، حسین بن محمد (1408ق). نزهة الناظر و تنبیه الخاطر، تحقیق: مدرسه امام مهدی(عج)، قم: مدرسه امام مهدی(عج).
    16. حیدرپورمرند، سکینه و رضایی، جواد (1394). بررسی مقایسه‌ای سبک زندگی اسلامی با سبک زندگی غربی، همایش خانواده و سبک زندگی در فرهنگ رضوی، مشهد.
    17. حیدرپورمرند، سکنیه و رضایی، جواد (1394). نقش شبکه‌های اجتماعی مجازی در تغییر سبک زندگی با تأکید بر تغییر سبک زندگی دینی در ایران، همایش خانواده و سبک زندگی در فرهنگ رضوی، مشهد.
    18. خراسانی پاریزی، ابراهیم و هاشمی، سیدابراهیم (1395). فرزندپروری در سبک زندگی اسلامی‌ از دیدگاه قرآن و حدیث، تهران: انتشارات ماهواره.
    19. دیانتی، محمدصادق (1395). درس‌هایی از سبک زندگی امام رضا (علیه‌السلام)،مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، قم: کیهان.
    20. رضایی، ابراهیم و جعفری، احمد و صادقی نقدعلی علیا، محمد (1394). زمینه‌شناسی سبک زندگی ایرانی-اسلامی، کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت (پیشرفت ایران؛ گذشته، حال، آینده).
    21. ژان، بودریار (۱۳۹۲). جامعه مصرف، ترجمه: مهدی سلیمی، تهران: نشر نی.
    22. شریفی و همکاران، احمدحسین (1391). همیشه بهار (اخلاق و سبک زندگی اسلامی)، قم: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها، دفتر نشر معارف.
    23. شکوهی‌ستا، رعنا (1393). الگوی مصرف خانواده در سبک زندگی اسلامی، تهران: نشر قرآن و اهل‌بیت نبوت (علیه‌السلام).
    24. شمسایی، مهدی (1392).شادی و نشاط، تهران: موسسه نشر شهر.
    25. شوشتری، قاضی نورالله (بی‌تا). احقاق الحق و ازهاق الباطل. قم: کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.
    26. صدوق، علی بن بابویه (1414ق). امالی، تحقیق: حسین استادولی، علی اکبرغفاری، بیروت: دارالمفید.
    27. طباطبایی، محمدحسین (1367). المیزان، ترجمه: ناصر مکارم شیرازی، قم: بنیاد علمی و فرهنگی علامه طباطبایی.
    28. طباطبایی، محمدحسین (1427ق). سنن النبی، قم: جماعة المدرسین.
    29. طبرسی، فضل بن حسن (1390ق). اعلام الوری باعلام الهدی، تهران: اسلامیة.
    30. طبرسی، حسن بن فضل (1412ق). مکارم اخلاق، قم: الشریف الرضی.
    31. طبری، محمد بن جریر (1413ق). دلائل الامة، قم: مؤسسة البعثة.
    32. طوسی، محمد بن حسن (1414ق). امالی، تحقیق: موسسة البعثة، قم: دارالثقافة.
    33. عارفی‌جو، مهدی (بی‌تا). نقش و جایگاه زینت و تجمل در سبک زندگی اسلامی. اصفهان: انتشارات مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه اصفهان.
    34. عیاشی، محمد بن مسعود (1380ق). تفسیرالعیاشی، تحقیق: هاشم رسولی، تهران: مکتبة العلمیة الاسلامیة.
    35. فیضی، مجتبی (1392). درآمدی بر سبک زندگی اسلامی، معرفت، 22(185)، ص 27-42.
    36. قرائتی، محسن (1385). سیره پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) با نگاهی به قرآن کریم. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
    37. قمی، عباس (1390). منتهی الآمال، تحقیق: کاظم عابدینی مطلق، تهران: مبین اندیشه.
    38. کلینی، محمدبن یعقوب (1391). اصول کافی، ترجمه: حسین استادولی، بی‌جا: دارالثقلین.
    39. مارشال، مک لوهان (۱۳۹۵). مکالمه با خود، ترجمه: فرزانه زینالی، تهران: نشر مرکز.
    40. ماندگاری، محمدمهدی (1395). سوژه‌های سخن10 (سبک زندگی مجاهدانه)، قم: معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه کشور.
    41. مایکل، پولانیاک (۱۳۹۶). چگونه غذاها ما را بیمار می‌کنند، ترجمه: مریم کاظمی، تهران: نشر سرچشمه.
    42. مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحارالأنوار. بیروت: داراحیاءالتراث العربی.
    43. محمدی ری‌شهری، محمد و پسندیده، عباس (1392). الگوی شادی از نگاه قرآن و احادیث، ترجمه: مرتضی خوش نصیب، قم: دارالحدیث.
    44. معارف، مجید و قماشچی، احمد (1395). عوامل آرامش خانواده در سبک زندگی امام علی(علیه‌السلام) و حضرت فاطمه(سلام‌الله‌علیها)، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، 19(74) ، ص93-124.
    45. معیدفر، سعید و صبوری خسروشاهی، حبیب (1390). تعارض فرزندان با والدین در سبک زندگی، فصلنامه علمی-پژوهشی برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 2(7) ، ص 67-98.