قرآن‌پژوهی روایی

قرآن‌پژوهی روایی

نقش روایات تفسیری در تبیین کیفیت خلقت حوا و بازتاب آن بر جایگاه زن و نهاد خانواده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 طلبه سطح چهار، رشته تفسیر تطبیقی مؤسسه عالی فاطمة الزهراء (سلام الله علیها)، مرکز پژوهشی مطالعات بین‌رشته‌ای علوم انسانی اسلامی، اصفهان، ایران.
2 مربی مدرسه علوم و معارف اسلامی، جامعة المصطفی العالمیة، اصفهان، ایران.
10.22034/nqr.2026.2089897.1078
چکیده
نهاد خانواده بنیادی مقدس است که خالق هستی آن را مبتنی بر رحمت و مودّت میان زوجین قرار داده است. در این راستا کیفیت خلقت حوا و هدف از خلقت زنان در میان اهل‌فن، محل اختلاف بوده است. در فضای نزول و نزدیک به آن، عقاید جاهلی و روایات اسرائیلی هنوز در عقاید عرب نسبت به زنان رواج داشته است؛ ازاین‌رو برخی از مفسران متقدم با استناد به روایاتی که به دلیل ضعف سند و صحت محتوا در زمره اسرائیلیات برشمرده می‌شوند، حکایت از خلق حوا از دنده آدم داشته؛ وی را طفیلی آدم در خلقت و دارای هویتی بی‌ارزش و عقلی ناقص می‌دانند. عمده هدف خلقت زن را همانند خلقت چهارپایان و گیاهان به جهت منافع و اتمام نعمت بر مردان تلقی می‌نمایند؛ اما هر چه از عصر نزول قرآن می‌گذرد مفسران با استناد به آیات و روایات مستند که از خلقت مدبّرانه آدم و حوا همراه با تکریم هر دو حکایت می‌نماید؛ تجانس زن و مرد را ویژگی الزامی و مؤثر در تحکیم خانواده می‌دانند. هدف خلقت ازدواج را آرامش، ادامه سیر خلقت و تکامل روحی ایشان بیان نموده‌اند. در این پژوهش با روش تحلیلی، تطبیقی و با مطالعه کتب معتبر، در مقایسه کتب تفسیری متقدم و متأخر ضمن بررسی و تتبع و ارزیابی اقوال متعدد مفسران فریقین، اقوال متناقض با آیات و روایات مستند، نقد و رد شده و مقابل آن با دلیل عقلی و نقلی تأیید می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The role of interpretive narratives in explaining the quality of Eve's creation and its reflection on the status of women and the institution of the family

نویسندگان English

mahboobe mirzaey 1
Mohsen Barghikar 2
1 Level Four Seminary Student in Comparative Tafsir (Exegesis) Al-Zahra (S.A.) Higher Education Institute Research Center for Interdisciplinary Studies in Islamic Humanities, Al-Zahra (S.A.) Institute Isfahan, Iran.
2 Lecturer, School of Islamic Sciences and Teachings, Al-Mustafa International University, Isfahan, Iran.
چکیده English

نهاد خانواده بنیادی مقدس است که خالق هستی آن را مبتنی بر رحمت و مودّت میان زوجین قرار داده است. در این راستا کیفیت خلقت حوا و هدف از خلقت زنان در میان اهل‌فن، محل اختلاف بوده است. در فضای نزول و نزدیک به آن، عقاید جاهلی و روایات اسرائیلی هنوز در عقاید عرب نسبت به زنان رواج داشته است؛ ازاین‌رو برخی از مفسران متقدم با استناد به روایاتی که به دلیل ضعف سند و صحت محتوا در زمره اسرائیلیات برشمرده می‌شوند، حکایت از خلق حوا از دنده آدم داشته؛ وی را طفیلی آدم در خلقت و دارای هویتی بی‌ارزش و عقلی ناقص می‌دانند. عمده هدف خلقت زن را همانند خلقت چهارپایان و گیاهان به جهت منافع و اتمام نعمت بر مردان تلقی می‌نمایند؛ اما هر چه از عصر نزول قرآن می‌گذرد مفسران با استناد به آیات و روایات مستند که از خلقت مدبّرانه آدم و حوا همراه با تکریم هر دو حکایت می‌نماید؛ تجانس زن و مرد را ویژگی الزامی و مؤثر در تحکیم خانواده می‌دانند. هدف خلقت ازدواج را آرامش، ادامه سیر خلقت و تکامل روحی ایشان بیان نموده‌اند. در این پژوهش با روش تحلیلی، تطبیقی و با مطالعه کتب معتبر، در مقایسه کتب تفسیری متقدم و متأخر ضمن بررسی و تتبع و ارزیابی اقوال متعدد مفسران فریقین، اقوال متناقض با آیات و روایات مستند، نقد و رد شده و مقابل آن با دلیل عقلی و نقلی تأیید می‌شود.

کلیدواژه‌ها English

قرآن
روم: 21
خلقت حوا (ع)
زوج
مودت
مفسران فریقین

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 09 شهریور 1405