قرآن‌پژوهی روایی

قرآن‌پژوهی روایی

بررسی مستندات قرآنی و روایی حقوق نسل‌‌های آینده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشگاه بین المللی علامه عسکری (ره)، تهران، ایران.
چکیده
حقوق نسل‌های آینده، به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های کلیدی عدالت بین‌نسلی، بر اصل حفاظت از منابع طبیعی و انتقال عادلانه آن به نسل‌های آتی استوار است. هدف این پژوهش بررسی میزان توجه قرآن کریم و روایات اهل بیت (ع) به حقوق نسل‌های آینده است، زیرا بهره‌برداری بی‌رویه از منابع طبیعی، چالش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی گسترده‌ای را برای نسل‌های کنونی و آتی پدید آورده است. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر تحلیل متون قرآنی و روایی انجام شده و یافته‌ها نشان می‌دهند که آیات متعددی از قرآن کریم، با خطابات عام و قضایای حقیقی، بر مالکیت همگانی منابع الهی برای همه نسل‌ها «نسل کنونی و نسل آینده » تأکید دارند و روایات اهل بیت علیهم السلام نیز صراحتاً به حفظ حقوق نسل‌های آینده اشاره دارند. آیات متعددی از قرآن کریم و روایاتی از ائمه اطهار علیهم السلام به طور صریح به حقوق نسل‌های آینده اختصاص یافته‌اند این نتایج بیانگر آن است که مبانی دینی می‌توانند پشتوانه‌ای مستحکم برای توسعه مقررات حمایتی در سطح ملی و بین‌المللی نسبت به حقوق نسل‌های آینده فراهم کنند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining Quranic documents and the validity of the rights of future generations

نویسنده English

Mostafa Karamipour
Assistant Professor, Allameh Askari International University, Tehran, Iran.
چکیده English

The rights of future generations, as one of the key components of intergenerational justice, is based on the principle of protecting natural resources and their fair transfer to future generations. The aim of this study is to examine the extent to which the Holy Quran and the traditions of the Ahl al-Bayt (a.s.) pay attention to the rights of future generations, because the excessive exploitation of natural resources has created extensive environmental and social challenges for current and future generations. This study was conducted using a descriptive-analytical method and based on the analysis of Quranic and narrational texts, and the findings show that numerous verses of the Holy Quran, with general addresses and real cases, emphasize the common ownership of divine resources for all generations, "the current generation and the future generation," and the traditions of the Ahl al-Bayt (a.s.) also explicitly refer to preserving the rights of future generations. Numerous verses of the Holy Quran and narrations from the Holy Imams (peace be upon them) are explicitly dedicated to the rights of future generations. These results indicate that religious foundations can provide a solid foundation for the development of protective regulations at the national and international levels regarding the rights of future generations.

کلیدواژه‌ها English

Rights
future generations
intergenerational justice
the Holy Quran
the traditions of the Ahlul Bayt (a.s.)
قرآن کریم
نهج البلاغه
 1. ابن منظور، محمد بن مکرم ( 1418ق).  لسان العرب.بیروت: دارصادر.
2. ابن فارس، احمد (1404ق). معجم مقائیس اللغه. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
3. انصاری، مرتضی ( 1375). مکاسب. قم: مطبعة اطلاعات.
4. بالس کریستوفر ( 1380). ذهنیت نسلی،دیدگاهی روانکاوانه درباره اختلاف نسل ها. فصلنامه فلسفی ارغنون، شماره19.
5. بجنوردی، میرزا حسن( 1419ق).  القواعد الفقهیه. قم: نشرالهادی.
6. تهانوی، محمد علی (1996م).  کشاف اصطلاحات الفنون والعلوم. بیروت: مکتبه لبنان ناشرون.
7. فاضل لنکرانی، محمد ( 1381). اصول فقه شیعه. قم: مرکز فقهی ائمه اطهار.
8. ­­­­­_________________ (1442ق). کتاب الطهاره. ( تقریرات ابحاث آیت الله العظمی سید روح لله خمینی)، تهران: موسسه تنظیم و نشرآثار امام خمینی(ره). نشر عروج.
9.    فیومی، احمد بن مقری (1405ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی. قم: منشورات دار الرضی.
10. راغب اصفهانی، حسین بن محمد ( 1412ق).  مفردات، الفاظ قرآن، بیروت: الدارالشامیه.
11. رازی، محمد بن ابی ( 1981م). مختارالصحاح. بیروت: دارالکتب العربی.
12. دانش‌پژوه، مصطفی ( 1400). کلیات حقوق اسلام. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
13. ساکت، محمد حسن ( 1371). حقوق شناسی. مشهد: نشر ثالث.
14. سبحانی، جعفر ( 1423ق).  تهذیب الاصول( تقریرات ابحاث آیت الله العظمی سید روح الله خمینی)، تهران: موسسه تنظیم و نشرآثار امام خمینی(ره)، نشر عروج.
15. جوادی آملی، عبدالله، (1381).  فلسفه حقوق بشر. قم: نشر اسراء.
16.  _________________ ( 1398).  حق و تکلیف در اسلام. قم:  نشر اسراء.
17. حکیمی، محمد رضا ( 1380). الحیاة، ترجمه أحمد آرام. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
18. حر عاملی، محمد بن حسن ( 1367). وسائل الشیعه.  قم: آل البیت.
19. خامنه­ای، سیدعلی ( 1393).  بیانات در دیدار مسولان و فعالان محیط زیست، منابع طبیعی و فضای سبز.
20. خمینی، سیدروح الله ( 1388). کتاب البیع. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) .
21. _____________ ( 1420 ق). معتمدالاصول. تهران: موسسه تنطیم و نشرآثار امام خمینی(ره) .
22. _____________ (1421ق). انوار الهدایه فی تعلیقه علی الکفایه. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
23. خویی، سیدابوالقاسم ( 142ق). محاضرات فی اصول الفقه. قم:  موسسه احیاء آثار آیت الله خویی.
24. ________________ ( 1417ق). مصباح الفقاهه. قم: موسسه انصاریان.
25. مدکور، محمد سلام ( 1964م). المدخل للفقه الاسلامی. قاهره: انتشارات دار التوحید.
26. موسوی سبزواری، عبدالاعلی ( 1406 ق).  تهذیب الاصول. بیروت: دارالاسلامیه.
27. مراغی، احمد مصطفی ( 1404ق). تفسیر المراغی. بیروت:  انتشارات دارلفکر..
28. مجلسی، محمد باقر ( 1404).  بحارالانوار. بیروت:  موسسه الوفاء.
29. مطهری، مرتضی ( 1387). مجموعه آثار. قم:  انتشارات صدرا.
30. منتظری، حسین علی ( 1394). رساله الحقوق فی الاسلام. قم: انتشارات سرایی.
31. مکارم شیرازی، ناصر ( 1385). تفسیر نمونه. قم: دار الکتب الاسلامیه.
32. معین، محمد(1363) فرهنگ معین، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
33. مومنی راد، احمد؛ افتخاری مرضیه ( 1394). حق بشر بر منابع طبیعی؛ با تاکید بر رعایت عدالت بین النسلی در بهره­برداری منابع نفت و گاز. فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی. شماره 8..
34. عکبری، عبدالله بن حسین (1419ق). التبیان فی اعراب القرآن. ریاض: بیت الافکار الدولیة.
35. صدر، سید محمد باقر ( 1406). دروس فی علم الاصول. بیروت:  دارالکتب اللبنانی، مکتبة المدرسة.
36. طریحی، فخر الدین (1407). مجمع البحرین. تهران: مکتب النش الثقافه الاسلامیة.
37. طبرسی، فضل بن حسن (1406). مجمع البحرین فی تفسیر القرآن. بیروت: داراحیا التراث العربی.
38. طیب، سید ابوالحسن ( 1386). اطیب البیان فی تفسیر القرآن. قم: موسه سبطین.
39. کلینی، محمد بن یعقوب ( 1386).  اصول کافی. قم: انتشارات اسوه.
40. طباطبایی، سید محمد کاظم ( 1390). منطق فهم حدیث. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
41. طوسی، محمد بن حسن ( 1407). تهذیب الاحکام.تهران: دار الکتب الاسلامیه.
42. گروه پژوهش مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی ( 1389). فرهنگ نامه اصول فقه. قم : نشر مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی.
43. گرجی، ابوالقاسم ( 1388). فعالان حقوقی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
44. وفه، آلفرید (1388). برداشت های فلسفی در باره عدالت. تهران: انتشارات اختران.
45. نائینی، محمد حسین ( 1376). فوائدالاصول. قم:موسسه النشر الاسلامیه.
46. نجفی، محمد حسن ( 1981م). جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
47. یزدی، سید محمد کاظم (2012 م). حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری. کتاب بیع. لبنان: انتشارات دارالمصطفی، احیاء تراث.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 دی 1404