قرآن‌پژوهی روایی

قرآن‌پژوهی روایی

بررسی فقهی - روایی «سُحْت» در قرآن و روایات و انطباق آن با مسائل اقتصادی - اجتماعی معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری رشته علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 دانش‌آموخته دکتری رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
چکیده
مفهوم «سحت» در متون دینی اسلام، به‌ ویژه قرآن کریم و روایات معصومان (علیهم‌السلام)، به معنای مال حرام و درآمدهای نامشروع است که تأثیرات مخربی بر سلامت فرد و جامعه به همراه دارد. این مسئله به دلیل ارتباط مستقیم با فساد اقتصادی و اجتماعی، از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل فقهی- روایی واژه «سحت»، بررسی معانی و مصادیق آن در متون دینی و تطبیق آن با چالش‌های اقتصادی و اجتماعی معاصر است. روش تحقیق به‌کاررفته در این مطالعه، توصیفی- تحلیلی بوده و داده‌ها با بهره‌گیری از منابع معتبر قرآنی، روایی و فقهی، مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که «سحت» در متون دینی به مصادیقی چون رشوه، ربا و معاملات فاسد اشاره دارد و به عنوان عاملی کلیدی در ایجاد فساد اقتصادی، کاهش اعتماد عمومی و تضعیف سلامت اخلاقی معرفی شده است. در عصر حاضر، این مفهوم به شکل فعالیت‌های بانکی مبتنی بر ربا، رشوه‌خواری در نظام اداری و کسب درآمدهای نامشروع تبلور یافته است که به نابرابری و بی‌ثباتی اجتماعی منجر می‌شود. از این رو، اجتناب از «سحت» نه‌تنها یک اصل اخلاقی، بلکه ضرورتی برای تحقق عدالت اقتصادی و اجتماعی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Jurisprudential and Hadith-Based Study of Suhṭ (graft) in the Qur'an and Hadiths and Its Application to Contemporary Economic and Social Issue

نویسندگان English

Reza Mollazadeh Yamchi 1
Meytham Shoaib 2
1 Postdoctoral Researcher in Qur'anic and Hadith Sciences Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
2 PhD Graduate in Islamic Jurisprudence and the Foundations of Islamic Law Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده English

The concept of suhṭ in Islamic religious texts, particularly the Qur'an and the hadiths of the infallibles, refers to unlawful wealth and illicit income, which have destructive effects on the well-being of individuals and society. This issue is of particular significance due to its direct link to economic and social corruption. The aim of this study is to conduct a jurisprudential and hadith-based analysis of the term suhṭ, examining its meanings and instances in religious texts, and applying it to contemporary economic and social challenges. The research employs a descriptive-analytical method, utilizing credible Qur'anic, hadith, and jurisprudential sources to assess and analyze the data. The findings of the study indicate that suhṭ in religious texts refers to practices such as bribery, usury, and fraudulent transactions, and is identified as a key factor in fostering economic corruption, diminishing public trust, and weakening moral integrity. In the present era, this concept manifests in activities such as usury-based banking, bribery within administrative systems, and the generation of illicit income, which lead to social inequality and instability. Therefore, avoiding suhṭ is not only an ethical principle but also a necessity for achieving economic and social justice.

کلیدواژه‌ها English

Suhṭ (graft)
Qur'an
Hadiths
Economic Corruption
Social Justice
  1. *قرآن کریم

    1. ابن‌درید، محمدبن ­حسن (1407ق). جمهرة اللغة، بیروت: دار صادر.
    2. ابن‌عاشور، محمدطاهر (بی‌تا). التفسیر التوحیدی، بیروت: دار سعاد.
    3. ابن‌فارس، احمدبن ­فارس (1404ق). معجم مقاییس اللغة، بیروت: دار صادر.
    4. جوهری، اسماعیل­ بن ­حماد (1407ق). الصحاح، بیروت: دار العلم للملایین.
    5. حر عاملی، محمد بن ­حسن (1409ق). وسائل الشیعة، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    6. سمعانی، عبدالکریم بن محمد (1400ق). الأنساب، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    7. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار الکتب الإسلامیة.
    8. طبرسی، فضل­ بن ­حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    9. طبری، محمد بن­ جریر (بی‌تا). جامع البیان عن تاویل آی القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    10. طریحی، فخرالدین (1408ق). مجمع البحرین، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    11. طوسی، محمد­ بن­ حسن (1407ق). تهذیب الأحکام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    12. عیاشی، محمدبن ­مسعود (1380ق). تفسیر عیاشی، بیروت: دار الأضواء.
    13. فخر رازی، محمدبن ­عمر (1420ق). التفسیر الکبیر، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    14. فراهیدی، خلیل ­بن ­احمد (1409ق). العین، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    15. قمی، علی­ بن ­ابراهیم (بی‌تا). تفسیر قمی، قم: نشر اسلامی.
    16. کلینی، محمدبن­یعقوب (1407ق). الکافی، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
    17. مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحار الأنوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    18. مجلسی، محمدتقی (1406ق). روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه، قم: مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور.
    19. مصطفوی، حسن (1402ق). التحقیق فی کلمات القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    20. مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    21. نجفی، محمد حسن (1409ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

    Jeffery, Arthur. (1938). The Foreign Vocabulary of the Qur'an. Tehran: Nashr-e Shahr.